Serinette, Turlutaine, Bouvrette, Pionnette, Merlinette, Perroquette, Vogelkooitjes, Vogeldoosjes

Serinettes of Kanarieorgels, Vogeldoosjes en andere Orgelmechanieken :

 

 1.    Serinettes-Kanarieorgels

Het origineel de Turlutaine (repeteer fluiter) is uitgevonden in Nancy (F), maar werd voornamelijk gemaakt in Mirecourt (rond 1735). Eén van de eerste constructeurs was Louis Dumont-Parizot. Parijzenaars noemden het een Serinette. Herders gebruikten het muziekdoosje om vogels te lokken. In een later stadium de Elite om kanaries te leren zingen. Het begon met minimaal 10 fluitjes in combinatie met een blaasbalg (Duitsland 9) en één register. Vanaf 1760 meerdere registers en twee blaasbalgen. Veelal handmatig. Later gekopieerd in heel Europa (tot rond 1900).

 

 

Varianten :

  • Bouvrette of Pionnette (goudvink – 2 registers)
  • Merlinette (merel – 1 en 2 registers)
  • Perroquette (papegaai – 3 registers)

 

2.    Vogeldoosjes, -kooitjes

In aansluiting op Serinettes werden tegen 1770 kooitjes met bewegende vogels ontwikkeld door Pierre Jacquet-Droz, Parijs. De balg transporteert lucht naar mini orgelpijpjes en roteert een aantal nokkenschijven (m.n. van metaal, ook hout o.a. Jean-Marie Phalibois). Jean-Frédéric Leschot vindt in 1784 het orgelpijpje uit met variabele toonhoogte d.m.v. een zuigertje. In die tijd ontstaan ook doosjes. Jacob Frisard ontwerpt rond 1794 het vogeltje, dat opgevouwen in het doosje teruggaat. 1825 Charles Bruguier, Geneve brengt d.m.v. snekaandrijving de kop in beweging. Veeropwinding met sleutel. Naast nokkenschijven werden ook houten en metalen cilinders toegepast. De nokkenschijf die de balg aanstuurt, is gesynchroniseerd met de beweging van de bek.

a)    Vogeldoosjes
b)    Vogelkooitjes

 

Voor andere bijzondere verhalen met veel achtergrond info abonneer je op ons Bulletin